વીર માંગડાવાળા અને પદમાવતી....ઍક ભુલાયેલ પ્રેમકથા..
"પદ્દમા તારો પ્રિતમ જો ને આજ હિરણ ની હદ માં રિયો એને કેજો ઝાઝા જુહાર,
મરતા બોલ્યો વિર માંગડો."
વેલેન્ટાઈન ડે ઉજવી ને અત્યારે દેશમાં પષ્ચિમી સંસ્કૃતિ નું અનુકરણ થઈ રહ્યું છે પ્રેમની ચર્ચા થાય ત્યારે ઘણા બધા રોમીઓ-જુલિયેટ, હીર-રાંજા અને ઘણા ઍવા ઐતિહાસીક પાત્રોને યાદ કરતા હોય છે. કેમ આપણે હંમેશા હિન્દુસ્તાનની બહાર નામના પામેલા પ્રેમી યુગલોને જ આપણા દિલો દિમાગમા સ્થાન આપી રાખ્યુ છે? તેનુ ઍક કારણ પશ્ચિમી સંસ્કૃતિ તરફનો મોહ પણ ગણી શકાય. ગુજરાતી ભાષા, પાત્રો, ઘટનાઓ, ઇતીહાસ તરફ પાછુ વળીને નહી જોવાનો અભાવ.
ખૈર મૂળ વાત પર જરા પાછો આવુ છુ. પ્રેમની પરાકાષ્ટા સૌથી વધુ મને માગડાવાળા અને પદમાવતીમા જોવા મળે છે. રાજપુત જાતના માગડાવાળા અને વણીક જાતની પદમા. મામાના ઘરે મોટો થતો યુવાન માગડાવાળો ગામના વાણીયાની દીકરીના પ્રેમમા પડે છે અન તેટલો જ પ્રેમ પદમા માગડાવાળાને કરે છે. આટલા સુધી ઘણા માણસોના પ્રેમની સરખામણી થાય છે, પરંતુ કથાનો વળાંક બહુ જ રોમાંચક છે મિત્રો.
પિતા જેઠા વાળા ના મૃત્યુનો બદલો લેવા અને ગૌરક્ષા કાજે માગડાવાળો દુશ્મનો સાથે યુદ્ધ કરે છે. યુદ્ધમા જતા પહેલા પદમા પોતાની સાથે થોડો સમય પસાર કરવાની અરજ કરે છે, માગડો ક્ષત્રીયધર્મના પાલન અને પ્રેમની અરજ આ બન્ને શરતો નુ પાલન કરે છે, ઍક જીવતે જીવ અને બીજુ મૃત્યુ બાદ. યુદ્ધમા દુશ્મનો સાથે લડીને પોતાના પિતાના મારતલને હણે છે, અને માગડો મોતને ભેટે છે પણ મૃત્યુ બાદ તેનો આત્મા ભૂત બની પદમા માટે વડલા પર ભટકે છે, થોડા દીવસો પછી પદમા ને પરણવા માટે વાણીયા ની જાન આ વડ નીચે થી પસાર થાય છે, આ જાન માં માંગડા ના સગા કાકા અરસી વાળા પણ હોય છે, જેને માંગડો વિનંતી કરે છે "કાકા મને સાથે લઇ જાવ મે પદમા ને વચન આપેલું છે, હુ એની સાથે ફેરા નહી ફરુ ત્યા સુધી મને મોક્ષ નહી મળે, અને આપને પણ વચન આપુ છું ફેરા ફરી ને પાછો આ વડલા પર આવી જઈસ," અરસી વાળા માની જાઈ છે, માગડો અને પદમા ઍમ ઍક આત્મા અને ઍક જીવંત શરીર લગ્નગ્રંથીથી જોડાઈ પોતાનુ જીવન બાકી રહેલા અરમાનો સાથે પસાર કરે છે.
આને પ્રેમની પરાકાષ્ટાની હદ કહી શકાય.એ પછી ઘણા વર્ષો સુધી માંગડો આ વિસ્તારમાં માર્ગ ભૂલેલા રાહદારી ઓ ને રસ્તો બતાવતો એવી દંતકથા છે, અને અત્યારે આ સ્થળ એટલે ભાણવડ પાસે આવેલું ભુતવડ જયાં લોકો ઘણી માનતા ઓ રાખે છે, આવા કઈંક કિસ્સાઓ અને કથાઓ ભારતમા બન્યા છે જેનાથી આપણે સૌ આજ અજાણ છીઍ.
આશા રાખુ કે આપણે પણ આવા પાત્રોને યાદ કરી આપણી સંસ્કૃતિની ગાથાઓને સહેજ આગળ લાવવા પ્રયત્ન કરીઍ
"પદ્દમા તારો પ્રિતમ જો ને આજ હિરણ ની હદ માં રિયો એને કેજો ઝાઝા જુહાર,
મરતા બોલ્યો વિર માંગડો."
વેલેન્ટાઈન ડે ઉજવી ને અત્યારે દેશમાં પષ્ચિમી સંસ્કૃતિ નું અનુકરણ થઈ રહ્યું છે પ્રેમની ચર્ચા થાય ત્યારે ઘણા બધા રોમીઓ-જુલિયેટ, હીર-રાંજા અને ઘણા ઍવા ઐતિહાસીક પાત્રોને યાદ કરતા હોય છે. કેમ આપણે હંમેશા હિન્દુસ્તાનની બહાર નામના પામેલા પ્રેમી યુગલોને જ આપણા દિલો દિમાગમા સ્થાન આપી રાખ્યુ છે? તેનુ ઍક કારણ પશ્ચિમી સંસ્કૃતિ તરફનો મોહ પણ ગણી શકાય. ગુજરાતી ભાષા, પાત્રો, ઘટનાઓ, ઇતીહાસ તરફ પાછુ વળીને નહી જોવાનો અભાવ.
ખૈર મૂળ વાત પર જરા પાછો આવુ છુ. પ્રેમની પરાકાષ્ટા સૌથી વધુ મને માગડાવાળા અને પદમાવતીમા જોવા મળે છે. રાજપુત જાતના માગડાવાળા અને વણીક જાતની પદમા. મામાના ઘરે મોટો થતો યુવાન માગડાવાળો ગામના વાણીયાની દીકરીના પ્રેમમા પડે છે અન તેટલો જ પ્રેમ પદમા માગડાવાળાને કરે છે. આટલા સુધી ઘણા માણસોના પ્રેમની સરખામણી થાય છે, પરંતુ કથાનો વળાંક બહુ જ રોમાંચક છે મિત્રો.
પિતા જેઠા વાળા ના મૃત્યુનો બદલો લેવા અને ગૌરક્ષા કાજે માગડાવાળો દુશ્મનો સાથે યુદ્ધ કરે છે. યુદ્ધમા જતા પહેલા પદમા પોતાની સાથે થોડો સમય પસાર કરવાની અરજ કરે છે, માગડો ક્ષત્રીયધર્મના પાલન અને પ્રેમની અરજ આ બન્ને શરતો નુ પાલન કરે છે, ઍક જીવતે જીવ અને બીજુ મૃત્યુ બાદ. યુદ્ધમા દુશ્મનો સાથે લડીને પોતાના પિતાના મારતલને હણે છે, અને માગડો મોતને ભેટે છે પણ મૃત્યુ બાદ તેનો આત્મા ભૂત બની પદમા માટે વડલા પર ભટકે છે, થોડા દીવસો પછી પદમા ને પરણવા માટે વાણીયા ની જાન આ વડ નીચે થી પસાર થાય છે, આ જાન માં માંગડા ના સગા કાકા અરસી વાળા પણ હોય છે, જેને માંગડો વિનંતી કરે છે "કાકા મને સાથે લઇ જાવ મે પદમા ને વચન આપેલું છે, હુ એની સાથે ફેરા નહી ફરુ ત્યા સુધી મને મોક્ષ નહી મળે, અને આપને પણ વચન આપુ છું ફેરા ફરી ને પાછો આ વડલા પર આવી જઈસ," અરસી વાળા માની જાઈ છે, માગડો અને પદમા ઍમ ઍક આત્મા અને ઍક જીવંત શરીર લગ્નગ્રંથીથી જોડાઈ પોતાનુ જીવન બાકી રહેલા અરમાનો સાથે પસાર કરે છે.
આને પ્રેમની પરાકાષ્ટાની હદ કહી શકાય.એ પછી ઘણા વર્ષો સુધી માંગડો આ વિસ્તારમાં માર્ગ ભૂલેલા રાહદારી ઓ ને રસ્તો બતાવતો એવી દંતકથા છે, અને અત્યારે આ સ્થળ એટલે ભાણવડ પાસે આવેલું ભુતવડ જયાં લોકો ઘણી માનતા ઓ રાખે છે, આવા કઈંક કિસ્સાઓ અને કથાઓ ભારતમા બન્યા છે જેનાથી આપણે સૌ આજ અજાણ છીઍ.
આશા રાખુ કે આપણે પણ આવા પાત્રોને યાદ કરી આપણી સંસ્કૃતિની ગાથાઓને સહેજ આગળ લાવવા પ્રયત્ન કરીઍ
No comments:
Post a Comment